Oto 3 sygnały ostrzegawcze, które świadczą o tym, że Twoje postrzeganie migracji zostało ukształtowane przez polityczną socjotechnikę, a nie fakty.

1. Używasz „języka żywiołów” zamiast języka ludzi

Jeśli w Twoich rozmowach o migracji pojawiają się słowa takie jak „zalew”, „fala”, „potop” czy „nawałnica”, to znak, że propaganda odniosła sukces. To nie są przypadkowe określenia. Porównywanie ludzi do zjawisk pogodowych lub katastrof naturalnych ma na celu ich dehumanizację¹. Z powodzią się nie rozmawia, powodzi nie można zintegrować – przed powodzią trzeba się jedynie grodzić i jej bać. 

Efektem jest to, że podświadomie przestajesz widzieć w imigrantach jednostki (lekarzy, robotników, matki z dziećmi), a zaczynasz widzieć bezosobową, niszczycielską siłę. To odbiera empatię i zamyka drogę do jakiejkolwiek racjonalnej dyskusji o zarządzaniu procesami ludzkimi.

2. Wierzysz w „grę o sumie zerowej”

Propaganda wyborcza uwielbia tworzyć fałszywą rywalizację o zasoby. Jeśli myślisz czarno-białymi kategoriami: „dają im, więc zabierają nam”, w imigrantach widzisz wyłącznie zło i winę za niedolę Polski - padłeś ofiarą klasycznego zarządzania strachem. Mechanizm jest prosty - politycy straszą sugerując na przykład, że budżet państwa to sztywny tort, który migrant „zjada” kosztem polskiego emeryta czy pacjenta. Nie mają znaczenia fakty, np. to że migranci pracują, płacą składki ZUS (które finansują dzisiejsze emerytury) i kupują produkty, napędzając PKB². Jeśli partia straszy Cię, że migrant zabierze Ci miejsce w kolejce do lekarza, a jednocześnie ignoruje fakt, że bez migrantów w rolnictwie czy budownictwie ceny żywności wzrosłyby dwukrotnie: świadomie stosuje wobec Ciebie selekcję faktów. Po co? Ano po to, by odwrócić Twoją uwagę - od inflacji, rosnących cen mieszkań, nieudolnej polityki…

3. Twoim jedynym źródłem wiedzy są anonimowe filmiki z wypadkami”

Propaganda w dobie mediów społecznościowych opiera się na dowodzie anegdotycznym. Jeśli Twoja opinia o milionach ludzi opiera się na 15-sekundowym, nieweryfikowalnym nagraniu z bójki w innym kraju, jesteś w pułapce. Algorytmy i sztaby wyborcze podsuwają Ci treści, które potwierdzają Twoje lęki (tzw. bańka informacyjna). Serio: jedno nagranie z Paryża czy Berlina, a być może z AI, ma służyć jako „dowód” na to, co stanie się w Polsce za tydzień?³ Z pola widzenia znikają dane i statystyki. Nie wiadomo co, nie wiadomo kiedy i gdzie - ale wiadomo, że imigranci. I to ci “najgorsi”, muzułmańscy.

Propaganda nigdy nie pokaże Ci wykresu pokazującego, że wskaźnik przestępczości wcale nie rośnie proporcjonalnie do liczby legalnie zatrudnionych obcokrajowców. Incydent staje się w Twojej głowie regułą, bo jest emocjonalny i wizualny.⁴ Dlaczego to działa? Bo politycy nie chcą, abyś wiedział, że migracja to proces, którym można i trzeba zarządzać. Wolą, żebyś myślał, że to wojna, w której oni są jedynymi generałami zdolnymi Cię obronić. A ty wystarczy, że na nich zagłosujesz.

Autor: Dr Karol Wilczyński – badacz i wykładowca Jagiellońskie Centrum Studiów Migracyjnych. Prowadzi kanał na Instagramie @wilczynski. karol oraz autorski newsletter „Inna Perspektywa”. Jest zaangażowany w działania na rzecz uchodźców i tworzenia rzetelnej polityki migracyjnej od wielu lat, aktualnie w ramach Fundacji Pol.

Projekt finansowany przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027. 

Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności. 

#ProgramRównychPraw #RównePrawa 

¹ Sformułowania takie jak „zalew imigrantów” czy „fala uchodźców” to tzw. metafora wodna, która wzbudza skojarzenia z klęską żywilową i prowadzi do dehumanizacji osób migrujących. Źródło: CEO, Jak rozmawiać o uchodźcach, angazuj.ceo.org.pl; Kamil Ekiert, Etyka języka – słownik terminów migracyjnych, etykajezyka.pl
² Dane ZUS: ok. 1,2 mln cudzoziemcow ubezpieczonych społecznie odprowadza składki finansujące bieżące emerytury i napędzających PKB. Źródło: ZUS, dane statystyczne, zus.pl; Forsal.pl, Szokująco bezpieczna Polska, forsal.pl
³ O zjawisku baniek informacyjnych i algorytmicznym wzmacnianiu treści wywołujących strach zob. Eli Pariser, The Filter Bubble (pol. Sieć uprzedzen); Reuters Institute for the Study of Journalism, reutersinstitute.politics.ox.ac.uk
⁴ Cudzoziemcy stanowiący ~7% ubezpieczonych odpowiadają za niecale 3% przestępstw w Polsce – wskaźnik przestępczości wśród migrantów jest ponad dwukrotnie niższy niż wśród ogółu mieszkańców. Źródło: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Atlas przestępczości w Polsce, prawo.pl; Forsal.pl, czerwiec 2024, forsal.pl